Krajowy Związek Emerytów i Rencistów Służby Więziennej
Koło Terenowe przy Areszcie Śledczym w Białymstoku
















Wyróżnieni medalem GRATIA SENIORUM




2018 r - płk Wojciech Prażmowski






Izba Pamięci, poświęcona ofiarom totalitaryzmu hitlerowskiego i sowieckiego w Areszcie Śledczym w Białymstoku.



 Stworzenie Izby Pamięci w piwnicach budynku administracyjnego aresztu, gdzie po wojnie wykonywano wyroki śmierci i grzebano ofiary - to efekt współpracy Służby Więziennej i IPN w Białymstoku w związku z przeprowadzonym śledztwem dotyczącym zbrodni komunistycznych i zbrodni przeciwko ludzkości, dokonanych przez funkcjonariuszy białostockich struktur UB w latach 1944-1954. Przebadano wówczas ponad 4,7 tys. metrów kwadratowych terenu aresztu, zlokalizowano 66 jam grobowych. Przy szczątkach odkryto ponad 1,3 tys. różnych przedmiotów osobistych, a także amunicję. W działania zaangażowała się znaczna grupa ludzi: prokuratorzy IPN, pracownicy IPN, funkcjonariusze Służby Więziennej, wolontariusze ze Stowarzyszenia Grupa Wschód, archeolodzy, medycy sądowi i antropolodzy. Największe poszukiwania były prowadzone na zewnątrz budynków - na terenie dawnego przywięziennego ogrodu. Tam, w ramach prac ekshumacyjnych prowadzonych na dużą skalę w pięciu etapach od 2013 roku, odkryto łącznie szczątki 385 osób: mężczyzn, kobiet i dzieci. Poszukiwania były prowadzone również w piwnicach budynku administracyjnego. Ze źródeł archiwalnych i dowodów zebranych w śledztwie wynika, że w piwnicach białostockiego aresztu wykonywane były w latach 40. i 50. ubiegłego wieku wyroki śmierci, wydawane przez Wojskowy Sąd Garnizonowy i Wojskowy Sąd Rejonowy. W okresie powojennym białostockie więzienie było drugim po więzieniu mokotowskim miejscem w Polsce, gdzie wykonano najwięcej wyroków śmierci. W miejscach egzekucji odkryto szczątki dziesięciu osób. W wyniku tych ustaleń podjęto decyzję o usytuowaniu miejsca pamięci w piwnicy budynku administracyjnego aresztu, miejscu - celi dokonywanych egzekucji. Projekt i aranżację miejsca opracował prof. Andrzej Dworakowski z Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej.


Na ekspozycji w gablotach można oglądać m.in. zdjęcia ofiar, kopie wyroków śmierci, listy rodzin ofiar, dokumenty więzienne z okresu stalinowskiego oraz medaliki, krzyżyki, łańcuszki, guziki, sprzączki od pasków, zegarki i przybory toaletowe. Ekspozycja poświęcona jest zarówno osobom zidentyfikowanym, jak i tym bezimiennym.

Izba Pamięci jest miejscem dostępnym dla wszystkich, wystarczy wcześniej zgłosić chęć odwiedzenia miejsca upamiętnienia do sekretariatu Oddziału IPN w Białymstoku.

Poza obiektem aresztu, ogólnodostępne, upamiętniające tablice umieszczono również w elewacji budynku administracyjnego od strony ul. Kopernika - tablica z 1998 r. upamiętniająca ofiary niemieckiej okupacji i stalinowskiego reżimu. W niewielkiej wnęce wydzielonej z obszaru aresztu od strony ul. Bydgoskiej, na murze więziennym tuż po wojnie umieszczono tablicę upamiętniającą ofiary niemieckiej okupacji, stracone i pochowane w zbiorowych grobach na terenie aresztu. W 1989 r. wykonano nową tablicę, która upamiętnia również ofiary reżimu komunistycznego.



KZEiRSW, Koło Terenowe przy AŚ w Białymstoku | 15-377 Białystok ul. Kopernika 21

Informacja o ciasteczkach Strona do poprawnego działania wykorzystuje ciasteczka (cookies).
Proszę odwiedzić stronę Informacja o ciasteczkach aby dowiedzieć się więcej o ciasteczkach i ich używaniu.